قالب وردپرس دانلود آبجکت 3Dmax پرنده فناوری
پای تخته معلم

چالش ها، مشکلات و ارائه راهکارها در کلاس درس

مقدمه

سالهای خدمت در کسوت معلمی هرروز برگی بر دانش وتجربات من اندوخت ،سعی شد هر سال مدرسه ای بنا کنیم از شعر شعور وشاگردانی تربیت نماییم از جنس نور ، مدرسه خواستنی ماشالوده ای داشت براساس محبت به معلمان ودانش آموزان  ، وسعی شد هرکس در جایگاه خود قدر بیند وارج . واما در گذر زمان مسیر گاه  آسان وزیبا وگاه سخت وجان فرسا  ، با یاری خداوند ومدد همکاران وراهنمایی های مسولان دلسوز در آموزش وپرورش سعی کردیم کودکان معصومی را که به ما سپرده اند به سر به نام خداوند هستی.

معلم به عنوان راهنما و عنصر کلیدی در تعلیم و تربیت دارای نقشی اساسی در فرآیند یاددهی ـ یادگیری است و این نقش مهم بیشتر از آن جهت مورد توجه است که عمده اهداف نظام آموزشی با پویایی ، برنامه ریزی ، هدایت ، تدبیر و اهتمام وی محقق می شود و موفقیت معلم در تحقق اهداف تعلیم و تربیت به میزان موثر و جذاب بودن شیوه ها و فعالیت های وی بستگی دارد. معلمی عشق درون می خواهد هر که را که هوای سوختن نیست بگویید از این وادی برود . وقتی سخن از تجربه به میان می آید ، وجودم را همچون منبعی عمیق تصور می کنم که سرشار از اندوخته ها و گنجینه های عظیم است که حاصل سال ها سابقه ی مدیریت کلاس ها در مدارس استان و ارتباط با کودکان می باشد. زندگی من از بهار جوانی با این تجارب شکل گرفت و تا خزان عمر همچنان به آنها افزوده خواهد شد و پربارتر خواهد گشت چرا که معلمی هر لحظه اش تجربه ای نو و تازه است. حتی هر شکست و ناکامی در آن نیز به تجربه ای جدید خواهد انجامید. من به عنوان یک معلم همیشه به کارم عشق ورزیده، می ورزم و خواهم ورزید و باور دارم که بهتر از این نیز خواهم شد.

آری ، یک معلم باید هر لحظه در حال بالندگی و پیشرفت باشد. اندیشه ها وروش های کهن و تکراری و تاریخ مصرف گذشته را کنار گذاشته، افکار نو و بدیع در ذهن خود بپروراند. پس من هم در جهت یافتن اندیشه های تازه تلاش می کنم وتلاش خواهم کرد. ورود به شغل معلمی از آرزوهای دیرین این جانب بوده و بسیار با علاقه و با جدیت وارد این شغل شدم ومشکلات زندگی مرا خسته نمی کرد وقتی این نونهالان را که می بینم باشور وشوق به مدرسه ها می آیند هرروز به علاقه ی من زیاد تر می شد اما با خود می گفتم ای کاش مسؤلان بیشتر به فکر ما بودند که ازنظر مادی ومعنوی بیشتر به ما توجه می کردند .

توجه به تربیت معلم و روش های صحیح برنامه ریزی و تالیف محتوای مناسب برای کتب درسی در صدر برنامه های آموزش و پرورش جهان قرار دارد.

از طرف دیگر اسلام توجه قابل ملاحظه ای به اهمیت یادگیری دارد چنانکه که در حدیث آمده است «در پی دانش باشید هر چند که در چین باشد».، «زگهواره تا گور دانش بجوی» و «طلب علم بر هر مرد و زن واجب است».

لذا جو حاکم بر مدارس، شیوه های متقابل دانش آموزان و معلمان، نوع زبانی که به کار گرفته می شود و هر امری از این دست باید براساس قوانین رفتاری که مقبول اسلام است، باشد.

کتابها عامل بسیار مهمی در رشد علمی، اخلاقی و …. فراگیران می باشد. بنابراین برخی از رفتارهای آدمی به علت وجود سابقه های متفاوت از لحاظ یادگیری، با یکدیگر متفاوت است. وقتی بدانیم که یک رفتار را چگونه می توانیم ایجاد کنیم، می توانیم علت یا علت های بروز آن را مشخص کنیم و از این طریق تعداد دیگری از رفتارها را سامان دهیم و این نیاز به شناخت نیازها، علائق و ویژگی های فراگیران دارد.

زندگی انسان دستخوش سریع همه جانبه بوده است. امروزه ماهیت شگفت آور تغییرات و تحولات اقتصادی و اجتماعی بگونه ای پیوسته بر پیچیدگی و مخاطرات شرایط زندگی فرد در جوامع گوناگون می افزاید. این تغییرات تقریباً در همه افراد درجاتی از احساس ناامنی بی اطمینانی و ناکامی پدید آورده است. بگونه ای که فرد ناگزیر با بازگشت به منابع در دسترس خویش جهت کمک گرفتن است تا به احساسات بی کفایتی خود که اغلب نیز متعارض، از هم گسیخته و ناهمگن تجربه می شود، مقابله کند. او برای درک و شناخت خود و افراد دیگر در روابط و ارتباطات خویش با دیگران، تصمیمات و انتخابها، موقعیتها و اهداف و خلاصه بودنش دست نیاز بسوی همنوعان دراز می کند در حالی که در بسیاری از موارد، مسائل و مشکلات اصلی او همچنان باقی است. مسائلی چون من کیستم؟ ارزشهای زندگی من کدامست؟ بهترین انتخاب و مناسبترین تصمیمات کدامست ؟ آیا بهنجار یا نابهنجار هستم؟ و بسیار پرسشهای دیگر. بنابراین فرد جهت غلبه کردن بر موقعیتهای نامطلوب در تلاش کمکگرفتن از دیگران برمی آید تا بتواند بر یکپارچگی شخصیتی و تعادل مطلوبی در زندگی دست یابد.

فصل اول

بیان چالش ها و مشکلات

در این فصل به بیان چالش و مشکلات می پردازم.

مشکل بدخطی اکثر دانش آموزان پایه سوم

در دنیای امروز، افراد به وسیله خط و نگارش با هم ارتباط برقرار می کنند و با نوشتن، خود را مطرح می سازند. بنابراین لازم است همه افراد بشر با اصول صحیح نگارش آشنا شوند تا بتوانند مقاصد خود را با خطی خوش و خوانا و برابر با موازین و استاندارهای قابل قبول بیان کنند.

خط که اولین صحنه مواجهه کودک با دنیای یادگیری های نظام مند است، نقشی بسیار مهم و تعیین کننده در بازسازی ذائقه زیبا شناختی دارد. درست نوشتن، زیبا نوشتن و خوانا نوشتن همه از اموری هستند که پایه و اساس آن ها را باید در دوره دبستان گذاشت.

در قرون اخیر با پیدایش و توسعه چاپ و نگارش کتاب ها، مجلات، روزنامه ها و همچنین کتاب های درسی دبستان با خط نسخ چاپی، خط اصیل و زیبای فارسی مورد بی مهری و بی توجهی واقع شده است و به مرور زمان، در مقایسه با گذشته، بیش از پیش جنبه هنری صرف به خود می گیرد. افراد زیبا نویسی را فقط در حیطه کار خوشنویسان قلمداد می کنند و لذا به اندازه درس های دیگر، برای فراگیری خوشنویسی نمی کوشند.

برای بدخطی دانش آموزان علت های گوناگونی بیان شده است؛ از جمله: نقش معلم و خانواده، میزان تکلیف شب، تند نویسی، خط کتاب های درسی، آشنا نبودن دانش آموزان با اصول خوشنویسی، بی حوصلگی، شیوه غلط به دست گرفتن قلم و استفاده از خودکار.

به خاطر دارم در ابتدای سال با ورود به کلاس پایه سوم متوجه یک موضوع اساسی در دانش آموزان شدم. آن مسئله بدخطی  آن ها بود.

فاطمه، خطش نسبت به بقیه برتری اندکی داشت اما اکثر دانش آموزان کلاس خط بسیار بدی داشتند اما هر کدام دارای ویژگی های فردی خاصی بودند و از لحاظ درسی متفاوت با هم.

فاطمه دختری مودب ، مهربان ، حرف گوش کن ومرتب بود . درس هایش همگی نسبتا خوب بود . اما او تکالیفش را بسیار ریز   می نوشت . مرضیه دختری نا مرتب ، بی نظم  ، با ظاهری به هم ریخته و پر سر و صدا بود اما درس هایش حکایت دیگری داشت . قرآن و ریاضی بسیار قوی ، املا و انشا بسیار ضعیف ، هنر و ورزش ، متوسط به پایین بود . بیشتر وقت ها مشق نمی نوشت  اما از همان مشقش های اندک خود متوجه بدخطی مفرط اومی شدید .

زهرا که همیشه دوست داشت دل معلم را به دست آورد دختری مرتب ، تمیز و آب زیر کا بود که درس های قرآن و ریاضیش متوسط ، املا ، انشا و هنرش   ضعیف اما در ورزش حرف ها برای گفتن داشت.خطش از دو تا دوست دیگرش بهتر بود اما باز در مجموع خوب نبود  و همیشه بالا پایین می نوشت ، دفترش را کثیف می کرد و در کل اگر به دفتر مشقش نگاه می انداختید متوجه بد خطی او هم می شدید.

مشکل داشتن کلاسی راکد و غمگین

برخی دانش آموزان کلاس رغبت و نشاط کافی برای انجام کار ندارند. این مسئله فکر مرا به خود مشغول نمود تا حدی که در جهت مشخص شدن این مسئله اقدام نمودم که اولیای دانش آموزان اذعان به بی انگیزگی فرزندانشان در منزل داشتند و همچنین معلمان سال های قبل دانش آموزان از بی رغبتی و بی حوصلگی دانش آموزان شکایت داشتند.

در مطالعاتی که در این زمینه داشتم دریافتم که اگر کلاسی پویا ، شاداب و با نشاط می خواهم باید دانش آموزان از حالت منفعل به فعال درآیند و از حالت معلم محور به دانش آموز محوری حرکت نمایم. متاسفانه هر زمان صحبت از فعالیت درسی یا فعالیت خارج از کلاس می شد دانش آموزان معترض و ناراحت بودند و کلاس انضباط و نظم نداشت و این عدم شادابی کلاس مسئله ای بود که می خواستم هرچه زودتر و بهتر آن را حل نمایم. در فصل بعد راهکارهایی برای حل این چالش بیان خواهم کرد.

گوشه گیری و کمرویی برخی از دانش آموزان

روز بازگشایی مدارس وقتی مدیر مدرسه اسامی دانش آموزان کلاس را به من دادند و با قرائت آن دانش آموزان به ترتیب قد سرجاهایشان نشستند . تمامی آنها با شادی و شور و شعف خاصی در جای خود و با لبخندی بر لب نشسته بودند به جز یک نفر ، کنجکاو شدم و از بچه ها خواستم که یکی یکی خود را معرفی نمایند تا اینکه نوبت به فرد مورد نظر رسید به آرامی خود را معرفی کرد (ع) … و نشست فهمیدم که از درون ناراحت است . چند روزی گذشت باز هم رفتار او به همین صورت بود حتی زنگ تفریح هم با کسی حرف نمی زد یا تنهایی قدم می زد و یا اینکه یک گوشه می نشست و به یک نقطه خیره می شد.

دانش آموز مورد نظر دختری از کلاس سوم است . او سبزه رو و با سیمایی موزون ، مرتب و تمیز می باشد . و دائم در هم گرفته بود .

مشکلات دانش آموزان فرزند طلاق

در اوائل سال تحصیلی یکی از اولیا ، که به واسطه ی همکاری فرزندش به کلاسم آمده بود ، به مدرسه مراجعه کرد و از دانش آموز دیگرم که همسایه آن ها بود ، شکایت کرد که بی موقع به در خانه آن ها می رود و مزاحم استراحت آن ها و ناسازگار با فرزندش است.پس از  چند هفته  با مراجعه دوباره همان اولیاء و نامادری و شکایت دیگردانش آموزان و مشاهده عدم تعادل در رفتار او ،  بر آن شدم تا روی رفتار و اعمال او  بررسی نمایم .

مشکلات ترس و اضطراب در دانش آموزان

در اوایل یکی از سال های تحصیلی در بین دانش آموزان متوجه شدم که یکی از دانش آموزانم در کلاس درس فعال نیست و اگر از او پرسیده می شد شدت ترس و اضطراب در او به حدی بود که شروع به گریه و زاری می کرد.

تصمیم گرفتم که با مدیر مدرسه و دیگر همکاران و خانواده (ر) در این زمینه صحبت کنم و ریشه ی اصلی این اضطراب را در او پیدا کنم.

با توجه به این که این اضطراب یا ریشه در محیط مدرسه داشت یا در محیط خانواده باید امنیت و آرامش روحی را در محیط های مذکور از طریق دادن مسئولیت – تشویق و … فراهم می کردم.

در کلاس من ۳۰ دانش آموز مشغول به تحصیل بودند؛ طبق روال هر سال روزهای ابتدای سال تحصیلی جدید را به ارزش ورودی دانش آموزان پرداختیم تا حدودی از وضعیت درسی دانش آموزان آگاه شدم. در این بررسی و ارزش یابی متوجه شدم که هر وقت به یکی از دانش آموزان به اسم (ر) تکلیفی می دادم یا سوالی می پرسیدم با ترس و لرز می گفت که امروز آمادگی ندارد و فردا از روی متن می خواند و هر وقت علتش را جویا شدم با گریه و زاری التماس می کرد که امشب حتما می خوانم مدتی همین روال  گذشت و دانش آموز تغییری نکرد و متوجه شدم این دانش اموز دارای اضطراب شدید و با توجه به مسئولیت ها در قبال او احساس  می کردم تصمیم گرفتم که در صورت  رفع مشکل او برایم.

پائین بودن سطح یادگیری در برخی دانش آموزان

به خاطر دارم در یکی از سالهای تدریس در مدرسه ای خدمت می کردم که اکثر اولیای دانش آموزان سواد خواندن و نوشتن داشتند ولی تعداد اولیایی که تحصیلات آنان بالاتر از سطح دیپلم باشد بسیار کم بود. اکثر مادران خانه دار هستند و آن منطقه مهاجر پذیر بوده و در سال های اخیر افراد غیر بومی زیادی در آنجا ساکن شدند . بنابراین دانش آموزان این آموزشگاه همه افراد بومی منطقه نبودند و دانش آموزانی که از استان های مختلف کشورمان مهاجرت کرده اند و در این منطقه ساکن شده اند در این آموزشگاه مشغول به تحصیل بودند.

ماه مهر فرا رسید و سال تحصیلی آغاز شد. بچه ها با شور و نشاط وارد مدرسه شدند . و من هم به عنوان آموزگار در کارم را شروع کردم. در تابستان دوره ی ضمن خدمت را گذرانده بودم و با مطالب کتاب آشنایی داشتم ولی از علاقه و نگرش دانش آموزان پایه سوم نسبت به کتاب های درسی آگاهی نداشتم روزها می گذشت و برگی دیگر ازصفحات کتاب ورق می خورد و بچه ها با مطالب جدیدی آشنا می شدند . اما در بین درس ها درس ریاضی به کندی پیش می رفت . گاهی اوقات ۲ جلسه وقت صرف می شد تا تمرینات یک صفحه از کتاب ریاضی حل شود . ماه مهر به پایان رسید اما درس ما صفحه ۱۴ کتاب ریاضی بود . برایم جای تعجب بود چرا کار پیش نمی رود ؟ چرا بچه ها درس را به خوبی یاد نمی گیرند ؟ آن ذوق و شوق یادگیری را که در درس های دیگر در دانش آموزان مشاهده می کردم در زنگ ریاضی نظاره گر آن نبودم احساس می کردم بچه ها میل به یادگیری ندارند با خود اندیشیدم که اگر کار به همین ترتیب پیش برود به اهداف آموزش و انتظاراتی را که در هر جلسه ی آموزشی از دانش آموزان دارم نخواهم رسید و در واقع یادگیری صورت نگرفته است.

چالش بی نظمی دانش آموزان

مشکل من در کلاس بی انضباطی چند تن از شاگردان در کلاس بود . تعدادی از دانش آموزان همیشه و در همه حال از پای میز آموزگار تکان نمی خوردند و با تهدید و زور و داد و فریاد هم میز را ترک نمی کردند که این امر خود باعث به هم ریختن نظم عمومی کلاس و از بین رفتن حالت تعادل می شد.

همچنین بدون اجازه معلم شروع به صحبت و اظهار عقیده در کلاس می کردند و به اصطلاح عامیانه میان حرف معلم می پریدند که این امر هم باعث می شد تا دانش آموزان دیگر هم روش تقلید را در پیش گرفته و همه با هم صحبت و گاه شروع به مخالفت از عقاید و نظرات یکدیگر می کردند . به عنوان یک معلم بسیار متعجب بودم که معلمان سالهای قبل در این کلاس چگونه تدریس می کرده اند؟ آیا تدریس آنها موفق بوده یا خیر؟ چون در این کلاس کلمه ای به نام انضباط کاملاً بی معنی و مفهوم بود و بچه ها با آن بیگانه بودند . در انجام فعالیت های گروهی اخلال نموده و هنگام انجام تکالیف داخل کلاس دیگر همکلاسی ها را آزار و اذیت می کردند .

فصل دوم

ارائه راهکارها و پیشنهادات

در این فصل با استفاده از تجربیاتم به بیان راهکارها و پیشنهاداتی برای بهبود یا رفع چالش و مشکلات خواهم پرداخت.

راهکار های مشکل بد خطی دانش آموزان

بدخطی موجب افت تحصیلی دانش آموزان می شود و خوش خطی باعث تقویت دقت و یادگیری می گردد. توصیه می کنم که معلم به نوشته های دانش آموزان توجه داشته باشد، با تشویق های مناسب و تمرینات جهت خوش خط بودن دانش آموزان خود تلاش نماید.

۱)آموزش خوش خطی از کل به جزء مفیدتر و مؤثرتر است زیرا در آموزش از کل به جزء ، دانش آموز خوشحال است که در درجه اول می تواند  یک جمله را هرچند با اشکال بنویسد ضمنا“ از لحاظ تربیتی قادر خواهد بود با مفهوم آن جمله آشنا شود و بعد تاثیرگذاری پیام آن جمله بر فرد مورد توجه قرار می گیرد و هم این که برای دانش آموز بسیار سخت و یکنواخت است که در آموزش از جزء به کل بخواهد در طی چند جلسه فقط حرف (( الف )) و در چند جلسه دیگر فقط حرف (( ب )) و همین طور سایر حروف را بنویسد ، تا حدودی دور و برایش خسته کننده می گردد . بنابراین من در قالب جمله هایی ساده با تاکید بر ۱۳ حرف منتخب ، نحو ه ی درست نوشتن حروف را آموزش دادم.

۲)در هر هفته سعی می کردم نمونه سرمشق هایی را که خودم به صورت تمرینی در خانه و در کاغذهای روغنی کوچک می نوشتم به عنوان هدیه به تعدادی از دانش آموزان جهت ایجاد انگیزه می دادم که بسیار برای آنها جالب بود  که بتوانند نمونه ای به عنوان سرمشق از معلم  خود داشته باشند .(سرمشق خوشنویسی و خط تحریری )

۳)هر هفته از تکالیف مرتب و تمیز با جایزه تقدیر شد.

۴)تکالیف تمیز و خوب در سالن نصب شد .

نتایج اعمال روش های بهبود دهنده این شد:

۱-درشت و ریز نوشتن آنها درست نشد

حروف را تک تک درست می نوشتند اما در ترکیبات باز با مشاهده ی دفتر دانش آموزان و مقایسه ی آن با دفترشان در اول سال پیدا بود که تاثیرات نسبتا مطلوبی در خط آنان پدید آمده بود چند اشکال از اشکالاتشان برطرف شده بود

۲-دفترشان را  اکثر اوقات کثیف نمی کردند .

۳-خط زمینه تا حدودی – نه زیاد – رعایت می شد

۴-مشکل داشتند مثل کتاب

با تغییری که در کلاس با آن مواجه بودم و اظهار خود بچه ها مبنی بر این که تغییر محسوسی در خط آنها به وجود آمد.  فکر می کنم با تداوم این مهم در طی یک سال و چند سال می توان نواقص را به حداقل رساند و بهبود کیفی خط دانش آموزان را فراهم آورد.

راهکارهای مربوط به دانش آموزان فرزند طلاق

در اوائل سال تحصیلی یکی از اولیا ، که به واسطه ی همکاری فرزندش به کلاسم آمده بود ، به مدرسه مراجعه کرد و از دانش آموز دیگرم که همسایه آن ها بود ، شکایت کرد که بی موقع به در خانه آن ها می رود و مزاحم استراحت آن ها و ناسازگار با فرزندش است.پس از  چند هفته  با مراجعه دوباره همان اولیاء و نامادری و شکایت دیگردانش آموزان و مشاهده عدم تعادل در رفتار او ،  بر آن شدم تا روی رفتار و اعمال او  بررسی نمایم .

(م) دختری ۸ ساله دارای اندام متوسط با موهای ژولیده و لباس های نامرتّب و کثیف و کفش های پاره ، انگشتان پایش پیداست ،  در کلاس سوم مشغول به تحصیل است .  (م) به خاطر نداشتن تعادل رفتاری و برخورد مکرّر با بچّه ها و ریختن وسایل  آن ها ، باعث درگیری  مکرّر در کلاس و مدرسه و بیرون از محیط مدرسه است و اکثر اوقات دانش آموزان دیگرم  و بعضی از اولیاء از او شاکی هستند . در محیط درس ، مخصوصاً موقع تدریس درس ، بدون اجازه ازجای خود بلند می شود و راه می رود واکثر اوقات به خاطر گفتن مطالب بی اساس مخل کلاس و یادگیری دانش آموزان دیگرم می شود و موجب ناراحتی من و دیگر دانش آموزانم است .

به مدّت دو هفته رفتار (م) را به طور دقیق مشاهده کردم و سیاهه ی رفتارش را نوشتم . شنبه ، موقعی که از دفتر آموزشگاه بیرون آمدم ، (م) را وسط راهرو در حال دویدن و جست و خیز دیدم تا چشمش به من افتاد به طرف کلاس دوید ، پس از ورود به کلاس و سلام و احوالپرسی با دانش آموزان درس را شروع کردم . موقع تدریس چندین بار (م) بی اجازه  به بهانه تراش کردن مداد یا ریختن آشغال در سطل زباله از جایش برخاست و هر بار با حواس پرتی وسایل بچّه ها را به عمد یا غیر عمد روی زمین  ریخت . پس از تدریس جمع و تفریق های نظیر ، از دانش آموزانم خواستم تا تمرین های کتاب را انجام دهند ، غیر از چند دانش آموز ، که (م) شامل آن ها بود ، بقیّه مشغول حل تمرینات بودند . (م) بی قرار با دانش آموزان جلویی یا پشتی یا بغل دستی‌ ، در حال حرف زدن یابدون اجازه به وسایل آن هادست می زد که با اعتراض آن ها مواجه می شد.

راهکارهای مشکل داشتن کلاسی راکد و غمگین

راه حل های پیشنهادی:

  • روش تدریس مشارکتی (فراگیر- مدار)
  • تشکیل گروههای درسی
  • تغییر شرایط فیزیکی کلاس
  • تشویق دانش آموزان با روشهای مختلف
  • ایجاد نمایشگاه در دو بخش درسی- پژوهشی و فوق برنامه
  • تعیین ساعات گفتگو و ملاقات با دانش آموزان و اولیای آنان
  • استفاده از وسایل کمک آموزشی ، تکنولوژی آموزشی
  • دادن تکالیف متنوع درسی
  • گرفتن امتحان به روش مختلف در طول سال
  • استفاده از سبقت جویی و تعاون به عنوان محرک آموزشی

ایجاد اعتماد به نفس در دانش آموزان

تعدادی از روشهای بالا انتخاب و اجرا شد . گروههای درسی تشکیل شد و هرگروه به نام دانشمندی نامگذاری گردید. هر چند مدت یکبار طرز نشستن دانش آموز و چینش نیمکت ها تغییر می کرد و ابتدای هر زنگ از وضعیت نور ، سر و صدا و تهویه کلاس پرسش می شد. لیستی از فعالیت ها برای دانش آموزان تهیه گردید و به آنان ارائه شد و هر کدام با توجه به علاقه تعدادی از وسایل را ساختند و در نمایشگاهی جهت بازدید تمام دانش آموزان و همکاران و مسئولین اداره ارائه گردید.

در طول سال تحصیلی دانش آموزان با روشهای مختلف اعم از کارت تشویقی ، ورزش تشویقی ، اردوی داخل یا خارج استان تشویق شدند. در یک عمل ابتکاری ساعتی جهت گفتگو با دانش آموزان و اولیای آنان در هفته به صورت فردی اختصاص یافت که مورد استقبال آنان قرار گرفت.

تمامی دانش آموزان به نوعی در کلاس می توانستند خود را ابراز کنند و استعداد و توانایی خود را به دیگر دانش آموزان عرضه کنند . تکالیف از حالتی یکنواختی در آمده و بصورت متنوع عرضه شد که تکالیف شامل انجام پروژه تحقیقاتی ، فعالیت خارج از کلاس ، گزارش ، مصاحبه و پیش مطالعه درس بود مشخص شد و امتحان نیز به روشهای فردی ، گروهی ، شفاهی ، کتبی و عملی انجام پذیرفت.

پس از انجام راه حل های انتخابی شاخص کیفی موفقیت طرح عبارتند از: فعالیت فردی و گروهی هنگام تدریس و تمرین ، علاقه دانش آموزان به فعالیت کلاسی و فوق برنامه مانند طرح کرامت و کلاس تست ، داشتن برنامه در منزل ، به حداقل رسیدن غیبت ها منظم و مرتب در کلاس و منزل و … و شاخص کمّی موفقیت طرح که شامل انجام آزمونهای منظم و مستمر از کلیه دروس بسیار چشمگیر بود و محقق را متعجّب ساخت.

راهکارهای غلبه بر ترس و اضطراب در دانش آموزم

برای حل این مشکل تصمیم گرفتم موضوع را با مدیر مدرسه و دیگر معلمان و همچنین خانواده (ر) در میان گذاشتم و حتی با بعضی از دانش آموزان که احساس کردم کمی به او نزدیک هستند سؤالاتی در مورد (ر) پرسیدم اما جواب قانع کننده ای از آنها نگرفتم آنها اظهار داشتند که (ر) چند سالی است که این وضعیت را دارد و گوشه گیر است.

در جلسه ای که با مدیر مدرسه و دیگر معلمان داشتم آنها نیز مدعی شدند که خیلی سعی کرده اند اما فایده ای نداشته و خانواده اش نیز حاضر به همکاری با آنها نشده اند.

من هم با کمک مدیر مدرسه تصمیم گرفتم که مسئله را به طور جدی پی گیر شوم علت این اضطراب و همچنین راه حل های مناسبی را برای رفع آن پیدا کنم تا وظیفه خود را به عنوان یک معلم در قبال او انجام داده باشم. از (ر) خواستم که اولیاء خود را به مدرسه بیاورد ولی او از این کار خودداری کرد پس مجبور شدم خود به دیدار آنها بروم و از نزدیک با آنها صحبتی داشته باشم. بعد از صحبت هایی که با پدر (ر) داشتم متوجه شدم که (ر) در خانه آرامش چندانی ندارد چون پدر و مادرش با هم مشکل دارند و محیط خانه آنها محیطی پر از مشاجره و بحث و جدال است چند جلسه ای با پدر و مادر (ر) در این مورد گفتگو کردم و از پیامدهایی که بعداً ممکن است گریبانگیر (ر) و دیگر فرزندان آنها شود برای آنها صحبت کردم و به آنها گفتم به جای مشاجره ایجاد تنش و بر هم ریختن آرامش خانواده می توانند مشکلات خود را به دور از چشم فرزندان با یک گفتگوی ساده برطرف نمایند آنها نیز قبول کردند که در این زمینه اشتباه کرده اند و من بعد سعی بر جبران آن می کنند.

پس از جمع آوری اطلاعات مورد نیاز در مورد وضعیت خانوادگی و چگونگی برخورد او با دیگر  دانش آموزان و معلمان وضعیت درسی (ر) باید علل ایجاد چنین اضطرابی را که ممکن است باعث ایجاد اختلال رفتاری در (ر) شده بود را فهرست وار می نوشتم و سعی بر جبران آنها می کردم البته برای این کار، باید از دیگر دانش آموزان، مدیر مدرسه و خانواده (ر) کمک می گرفتم که آنها نیز حاضر به همکاری با من شدند.

پس از مطالعات انجام شده و صحبت های به عمل آمده نتایج زیر را بدست آوردیم.

– اینکه اضطراب می تواند ریشه در یکی از مورد زیر داشته باشد:

  • حالات درونی فرد و انگیزه های ناخودآگاه
  • ناتوانی فرد در مقابله با فشارهای محیطی
  • احساس جدایی یا طرد شدن
  • احساس فقدان و یا از دست دادن حمایت های عاطفی
  • تغییرات ناگهانی محیطی یا حوادث غیر منتظره
  • یادگیری در منزل و محیط مثل یادگیری اضطراب ها و ترس های والدین
  • افکار و عقاید غیرمنطقی، غلط و اغراق آمیز در مورد خطرات موجود و موقعیت های مثل امتحان و …

برای این منظور کلیه ی وظایف تعیین شده هم برای (ر) به عنوان کسی که دچار اضطراب شده. من به عنوان معلم و مدیر مدرسه و خانواده (ر) و حتی دوستان او پس نتیجه ای که حاصل می شد به همکاری افراد گفته شده بستگی داشت.

با توجه به وظایف گفته شده به کمک مدیر مدرسه و دانش آموزان د محیط کلاس فضایی ایجاد کردیم که دانش آموز ((ر)) در آن احساس امنیت و آرامش کند. با گروهبندی نمودن دانش آموزان و تقویت ارتباط مؤثر بین دانش آموزان و ایجاد فضایی آرام و صمیمی در کلاس و نزدیک شدن هر چه بیشتر به دانش آموزان، دادن مسئولیت به (ر) شور و اشتیاق بیشتری برای وجود کلاس نشان می داد.

از رفتار و اظهار دانش آموزان پیدا بود که تغییر و تحولی در دانش آموز مورد نظر به وجود آمده است.

راهکارها و پیشنهادات برای بالا بردن سطح یادگیری دانش آموزان

در اواخر مهر ماه اولین جلسه دیدار با اولیا برگزار شد در این جلسه نظرات اولیا را در رابطه با کتاب ها و به خصوص کتاب ریاضی پایه سوم جویا شدم . اولیای دانش آموزان عنوان کردند مطالب کتاب ریاضی سخت و دشوار است و با یک نگاه سطحی به کتاب متوجه شده اند که یکسری از مسائل که دانش آموزان در مقاطع بالاتر می خوانند در این کتاب گنجانده شده است آن ها نگران بودند فرزندانشان ریاضی را خوب یاد نمی گیرند و سطح نمراتشان پایین است همچنین عنوان کردند فرزندشان روش مطالعه ی صحیح درس ریاضی را نمی داند .

اولیاء نسبت به درس ریاضی نگرش منفی داشتند ولی نگرش آن ها نسبت به درس مطالعات اجتماعی خیلی خوب بود و از این که درس هایی در این کتاب گنجانده شده است که در زندگی بچه ها کاربرد زیادی دارد و در واقع با درس های این کتاب آن ها مهارت های زندگی را می آموزند احساس رضایت داشتند .

برای کسب اطلاعات بیشتر نظر دانش آموزانم را در خصوص ریاضی پایه سوم جویا شدم فقط ۵ نفر از دانش آموزان کلاس بیان کردند که درس ریاضی درس مورد علاقه ی آن هاست و مطالب کتاب را خیلی خوب یاد می گیرند و اکثر دانش آموزان می گفتند مطالب ریاضی سوم سخت و دشوار است تعداد تمرینات زیاد و خسته کننده است و درس را خوب یاد نمی گیرند .

زنگ ریاضی رفتار دانش آموزان را زیر نظر قرار دادم و مشاهده کردم آن شور و نشاطی که بچه ها در زنگ تفکر و پژوهش و هدیه های آسمان و اجتماعی و … دارند در زنگ ریاضی مشاهده نمی شود . نگاه های آن ها نشان می داد که مطلب را یاد نگرفته اند و باید یک بار دیگر درباره ی آن مطلب توضیح می دادم رفتار آن ها را جلسه ی امتحان مشاهده کردم مضطرب و نگران بودند . بعضی از دانش آموزان مسئله را حل نمی کردند . و با وجود این که وقت کافی برای آزمون در نظر گرفته شده بود بیشتر آن ها وقت کم می آوردند .

با بررسی معدل دروس مختلف مشخص شد آن ها در درس ریاضی عملکرد خوبی نداشته اند همچنین در این آزمون اختلاف پایین نمره و بالاترین نمره کلاس۱۷ بود که نشان می داد وضعیت نمرات در سطح مطلوب نیست

با بررسی روش های تدریس استفاده شده در کلاس درس ریاضی مشاهده شد گاهی اوقات فقط به دانش آموزان کلامی یعنی دانش آموزانی که با توضیح دادن و از طریق کلام یاد می گیرند توجه شده است و به دانش آموزان تصویری و دست ورز کم تر توجه شده و دانش آموزان در زنگ ریاضی زیاد فعال نبوده اند .

به این نتیجه رسیدم که علل بی علاقگی و عدم پیشرفت دانش آموزان در درس ریاضی و پایین بودن سطح یادگیری و نمرات آن ها به شرح ذیل می باشد .

۱٫  دانش آموزان تحت تأثیر نگرش منفی والدین – دوستان و … نسبت به درس ریاضی قرار گرفته اند .
۲٫  عدم توجه معلم به تفاوت های فردی و این که باید در درس ریاضی به دانش آموزان دست ورز کلامی و تصویری توجه نمود .
۳٫  عدم توجه به کاربرد درس ریاضی در زندگی
۴٫  اضطراب دانش آموزان
۵٫  محیط کلاس که باید در زنگ ریاضی نیز فضای کلاس همانند درس های دیگر شاد و فعال باشد و یک جا نشستن و فقط گوش کردن به مطالب یکی از عوامل موثری است که مانع یادگیری ریاضی می شود .
۶٫  عدم اعتماد به نفس دانش آموزان
۷٫  عدم آشنایی دانش آموزان با شیوه های نوین یاددهی – یادگیری

راه حل ها :

۱٫  توجه به روش های نوین و فعال تدریس
۲٫  استفاده موثر از کلاس های هوشمند و استفاده از محتوای درسی مناسب جهت تدریس
۳٫  ایجاد نگرش مثبت در والدین و دانش آموزان نسبت به نظام جدید آموزشی
۴٫  توجه به تفاوت های فردی دانش آموزان
۵٫  آموزش شیوه های صحیح یادگیری درس ریاضی
۶٫  فعال کردن دانش آموزان در کلاس درس ریاضی
۷٫  کاربردی کردن درس ریاضی به عبارتی توجه به کاربرد ریاضی در زندگی
۸٫  افزایش ساعت درس ریاضی
۹٫  گروه بندی و برگزاری آزمون گروهی و آموزش از طریق همسالان

مشکلات یادگیری دانش آموزان پایه سوم در درس ریاضی را با همکاران محترمم عنوان کردم و راه حل های پیشنهادی را ارائه نمودم و همکاران نیز با نظر من موافق بودند و آن ها نیز عنوان کردند توجه به تفاوت های فردی دانش آموزان و فعال بودن آن ها در کلاس ریاضی و ایجاد نگرش مثبت در دانش آموزان و اولیاء نسبت به درس ریاضی  و توجه به روش های نوین و فعال تدریس و توجه به کاربرد ریاضی در زندگی می تواند انگیزه و علاقه ی دانش آموزان را نسبت به درس افزایش دهد و باعث ارتقاء سطح یادگیری ریاضی دانش آموزان شود .

۱٫  سعی کردم همان طور که بچه ها احساس می کنند درس تعلیمات اجتماعی و فناوری در زندگی کاربرد دارد آن ها را با کاربرد ریاضی در زندگی نیز آشنا کنم بنابراین مثال هایی را در ضمن درس عنوان می کردم که به اهمیت ریاضی و کاربرد آن در زندگی پی ببرند و از آن ها می خواستم فعالیت هایی را انجام دهند که بیشتر با کاربرد ریاضی در زندگی آشنا شوند. به طور مثال از بچه ها می خواستم به عنوان تکلیف مساحت اتاقشان را به دست آورند و یا مقدار تخفیفی که برای خرید یک جنس گرفته اند محاسبه کنند . و یا توضیح دهند چگونه یک دوم یک نان را به یکی از دوستانشان و یک سوم  همان نان را به دوست دیگری بدهند .

۲٫  راه حل دیگری که به کار بردم توجه به روش های نوین و فعال تدریس بود که سعی شد بیش تر از قبل از روش های فعال تدریس استفاده شود که خود دانش آموزان به کشف مطالب برسند . و خودشان دانششان را بسازند مثل روش های اکتشافی- روش حل مسئله – روش یادگیری مشارکتی که یک نمونه از الگوریتم ضرب عددهای اعشاری  در پیوست می باشد .

۳٫  دانش آموزان را گروه بندی کردم به طوری که در هر گروه دانش آموز نیازمند به تلاش و دانش آموز قوی در کنار هم قرار بگیرند سپس از هفته چهارم آبان به بعد دانش آموزانی که در گروه ها درس را خوب یاد گرفته بودند به سایر اعضاء گروه درس را یاد می دادند . و گاهی اوقات آزمون های گروهی برگزار می کردم تا دانش آموزانی که نسبت به امتحان اضطراب دارند و آن دسته از دانش آموزانی که اعتماد به نفس پایینی برخوردار هستند بتوانند از نظرات اعضاء گروه استفاده کنند و اضطراب آن ها کاهش یابد و در عوض اعتماد به نفسشان افزایش یابد که تصویری از کارگروهی دانش آموزان در پیوست می باشد .

۴٫  چون در ابتدای سال تحصیلی خودم دانش آموزان را پای تابلو می آوردم و اشکالات درس آن ها را بر طرف می کردم حل تمرینات کتاب ریاضی به کندی پیش می رفت لذا از بودجه بندی عقب مانده بودیم بنابراین تشکیل گروه های کوچک و بر طرف شدن اشکالات درسی دانش آموزان در گروه در مدت زمان کوتاه تر باعث شد در صرف وقت و زمان صرفه جویی شود و بتوانیم مطالب را طبق جدول بودجه بندی تدریس کنیم .

۵٫  سعی نمودم به تفاوت های فردی دانش آموزان توجه کنم و در نظر بگیرم در یک کلاس بعضی از بچه ها از طریق کلامی بعضی تصویری و بعضی دست ورزی مطالب را یاد می گیرند و با توجه به این تفاوت ها فعالیت های مناسبی را برای هر سه گروه در نظر بگیرم تا مطالب درسی برای همه دانش آموزان قابل فهم باشد . به طور مثال از بچه ها می خواستم تفریق  1- 3 را روی شکل نشان بدهند و بچه هایی که از طریق دست ورزی یاد می گرفتند می خواستم با استفاده از برگه و برش زدن آن را نشان دهند .

۶٫  در جلساتی که در دیدار با اولیاء برگزار شد با آن ها صحبت شد که ریاضی پایه سوم ۸ فصل دارد و تقریباً مطالب ۳ فصل مثل تقریب – آمار و احتمالات و محورهای مختصات و جدید می باشد  بیشتر مطالب را دانش آموزان در سال های گذشته خوانده اند و از این بابت نباید نگران سخت بودن مطالب باشند و بیان شد اگر اولیاء دید مثبتی نسبت به نظام آموزشی جدید داشته باشند . این رفتار آن ها در فرزندانشان نیز تأثیر گذار است نگرش مثبت نسبت به کتاب یکی از عوامل موفقیت بچه ها است .

۷٫  چون کلاس درس ما هوشمند بود سعی کردم برای ایجاد علاقه و یادگیری بهتر دانش آموزان از محتوای آموزشی مناسب برای تدریس درس ریاضی استفاده کنم مثلاً برای درس ضرب عددهای اعشاری از محتوای آموزشی استفاده شده  که دانش آموزان خود راه حل را کشف می کنند . نمونه ای از محتوای آموزشی به صورت power point  در CD هست.

۸٫  راه حل دیگری که به کار بردم آموزش روش حل مسئله به دانش آموزان بود . از دانش آموزان خواستم برای حل یک مسئله ابتدا سئوال را درک کنند بعد داده ها را مشخص نمایند و برای کاری که باید انجام دهند نقشه ای بکشند و جواب را پیدا کنند و مرحله آخر بازگشت به عقب می باشد که جواب را آزمایش می کنند . همچنین از بچه ها می خواستم برای ورزیدگی در درس ریاضی باید تکرار و تمرین بیشتری داشته باشند و مطالب هر درس را همان روز تمرین کنند.

راهکارهای حل مشکل بی نظمی دانش آموزان

با مشاهده وضع موجود جریان را با مدیر مدرسه در میان گذاشتم و مشکلات این دانش آموزان را برای ایشان توضیح دادم . با توجه به اینکه معلم سال قبل این دانش آموزان در مدرسه حضور داشت از ایشان نیز سؤالاتی در این مورد پرسیدم که ایشان تمام حرفهای مرا تأیید کردند و این کلاس را کلاسی بی انضباط تلقی نموده و یکی از علل تغییر کلاس ایشان در سال جدید همین بی انضباطی بیش از حد شاگردان این کلاس بود.

با توجه به این نکات متوجه شدم که این دانش آموزان از پایه اول با این مشکل مواجه بوده اند و اقدامی جدی جهت رفع این مشکل صورت نگرفته بود ، درحالی که ادامه این وضع برای من بسیار سخت و مشکل بود . با بررسی پرونده دانش آموزان مشکل ساز پی به این نکته بردم که دارای معدل درسی خوب هستند ولی نمرات انضباط در سطح پایین بود . با کمک مدیر مدرسه ، در مورد وضعیت خانوادگی این چند دانش آموز به این نکته پی بردم که برخی آنها در منزل مشکل خانوادگی دارند . دونفر از آنان پدر خود را از دست داده ، یکی پدر و مادرش از هم جدا شده و دیگری به علت اعتیاد پدر با اختلافات خانوادگی روبرو بود ، این در حالی بود که والدین آنها اصلاً به مدرسه نمی آمدند و به امور فرزند خود کمتر رسیدگی می کردند .

در پی حل مشکل این کلاس درصدد برآمدم با توجه به فرضیه های زیر به علت اصلی بی انضباطی در کلاس پی ببرم :

الف) خستگی : گاهی اوقات خستگی و عدم تنوع برنامه موجب کسالت می شود و دانش آموز را به بدرفتاری و عدم رعایت مقررات وادار می کند . در مواردی که برنامه خیلی بیش از توانایی دانش آموز و یا خیلی ساده و ابتدایی است ، خستگی ایجاد می کند . بنابراین باید سعی شود که برنامه تا حد امکان متنوع و سرگرم کننده باشد .

ب) بی محبتی و عدم توجه : کودک علاقمند به توجه و محبت دیگران است و می خواهند به طریقی مورد توجه واقع شود در صورتی که با دقت در رعایت مقررات نتواند توجه به بزرگترها را نسبت به خود جلب کند ، اغلب متوسل به رفتار ناپسند می شود تا بدان طریق جلب توجه نماید . زیرا اغلب واکنش بزرگترها در برابر بی انضباطی دانش آموزان با خشونت و توبیخ همراه است که آن خود نوعی نوجه محسوب می شود و از بی تفاوتی بهتر است .

ج) ضعف جسمانی : گاهی اوقات بی انضباطی و عدم رعایت مقررات از طرف دانش آموز ناشی از ضعف جسمانی اوست . زیرا دانش آموزان ضعیف و ناتوان آستانه دقت و توجهشان کوتاه است ، به زودی خسته می شوند و توانایی تحمل بسیاری از مقررات و قوانین را ندارند .

د) سرخوردگی : در مواردی که انجام تکالیف مدرسه و یا برآوردن تقاضاهای پدر و مادر بیش از حد توانایی کودک است و او نمی تواند خود را به سطح خواستهای آنان برساند با شکست مواجه می شود و احساس بی لیاقتی و در نتیجه سرخوردگی و سستی می کند . این سرخوردگی هاست که اغلب به بی تفاوتی و عدم رعایت مقررات منتج می شود .

هـ) مقررات بیجا و نامناسب : گاهی دیده می شود که در بعضی از آموزشگاه ها مقررات خشک و نابجایی حکمفرماست و اولیای مدرسه کودکان را به انجام آنها ملزم می کنند. باید دانست که چنانچه مقررات صحیح و مناسب با توانایی جسمی و روانی دانش آموزان نباشد ، دیر یا زود فراموش می شود و مراعات نخواهد شد .

ی) عدم ثبات در مقررات : گاهی اوقات بی انضباطی دانش آموزان به دلیل عدم ثبات در مقررات است  به این ترتیب که پدر و مادر و مربیان آموزشگاه مقرراتی را وضع می کنند ولی خود آنها را انجام نمی دهند . بدین ترتیب مقررات در نزد دانش آموز سست و بی اعتبار می شود ، به این معنی که در مواردی دانش آموزان را ملزم به اجزای آنها می کنند و گاهی اوقات توجهی به اجرا یا عدم اجرای مقررات ندارند . کودک در این قبیل موارد نمی داند که در واقع آموزشگاه از او چه انتظاری دارد و چگونه رفتاری باید داشته باشد .

و) عدم هماهنگی بین مقررات : عدم هماهنگی بین مقررات و تقاضای متضاد پدر و مادر در خانه و اولیای آموزشگاه نیز اغلب موجب سردرگمی و بلاتکلیفی و در نتیجه رعایت مقررات از طرف دانش آموز می شود . چنانچه خانه و آموزشگاه از یکدیگر حمایت کنند و مقرراتشان هماهنگ باشد ، کودک مقررات را بهتر می پذیرد و انجام می دهد و احترام پدر و مادر و معلم نیز در نزد او محفوظ می ماند .

با توجه به اینکه در تدریس خود از روشهای فعال استفاده می کردم و اغلب شاگردان در اجرای درس و فعالیت ها مشارکت داشتند و از وسایل آموزشی در تدریس خود استفاده می کردم و دانش آموزان نیز از این وضع راضی بودند و بنا بر اتفاق آن چند نفر شاگرد نیز در این مواقع بی انضباطی کمتری داشتند ، به این مطلب پی بردم که مشکل در خستگی شاگردان نیست . در بررسی رفتار این دانش آموزان در کلاس پی به این نکته بردم که آنان می خواهند به گونه ای جلب توجه نمایند و از طریق بی انضباطی می خواهند به این هدف خود برسند . پس نتیجه گرفتم که یکی از علل بی انضباطی این چند دانش آموز عدم توجه و بی محبتی آنان می باشد .

از نظر وضعیت جسمانی نیز دانش آموزان مورد بررسی قرار گرفته و با توجه به پرونده بهداشتی به این نتیجه رسیدم که این شاگردان ضعف جسمانی نیز ندارند و بی انضباطی آنان به این موضوع ربطی ندارد .

با همکاری مدیر مدرسه در مورد مقررات مدرسه به این نکته پی بردم که مقررات مدرسه متناسب با توانایی جسمانی و روانی دانش آموزان بوده و سعی شده از مقررات خشک و نابجا پرهیز گردد در غیر اینصورت همه کلاس ها باید با این مشکل مواجه می شدند .

در زمینه عدم ثبات مقررات ، اولیاء این دانش آموزان به مدرسه دعوت شده و در مورد نظم و انضباط در خانه با آنان صحبت گردید . این مطلب روشن شد که چند تن از این دانش آموزان اولیایی بسیار سخت گیر در این زمینه دارند و همیشه این دانش آموزان از زیر مسئولیت شانه خالی کرده اند . همچنین چند تن از آنان خود نیز دارای نظم و انضباطی خوب نبودند .

همچنین ضمن صحبت با اولیاء روشن شد که به مقررات مدرسه آشنایی کامل ندارند و به گونه ای ناهماهنگی بین تقاضاهای پدر و مادر و مربیان مدرسه وجود دارد و این مطلب به دلیل عدم شرکت در جلسات آموزش خانواده و عدم حمایت از برنامه های مدرسه و مقررات آن و جدی نگرفتن آموزش های موجود می باشد.

علت بی انضباطی این کلاس ، عدم توجه و بی محبتی به شاگردان و عدم ثبات و هماهنگی در مقررات تشخیص داده شد . برای آنکه نیاز آنان در مورد محبت و توجه برطرف شود و از طرق بی انضباطی آن را ارضا نکنند به هر یک از آنان با اطلاع و هماهنگی دفتر آموزشگاه مسئولیتی واگذار گردید و این نکته به آنها تذکر داده شد که در صورت هرگونه بی انضباطی مسئولیت مذکور از آنان سلب گردد . در صورت بهتر شدن وضع انضباطی این دانش آموزان در مراسم صبحگاه از آنان تقدیر و تشکر خواهد شد . این موضوع با اولیاء آنان نیز در میان گذاشته شد که در منزل توجه و محبت بیشتری نسبت به فرزندان خود داشته باشند .

درباره ی mrdars.com

مطلب پیشنهادی

نقل و انتقال دانش آموز در سناد

در طول سالتحصیلی برخی دانش آموزان بنا به دلایلی مدرسه خود را تغییر می دهند …

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *